Prvi ženski časopis

Alternativna Internet stranica jednom nedeljno objavljuje tekstove iz časopisa “Ženski pokret” i “Žena i svet”, koji su dostupni javnosti u digitalizovanoj građi kolekcije Narodne biblioteke Srbije. Tekstove prenosimo u izvornom obliku, bez izmena u gramatici, interpunkciji i terminima. Danas čitajte tekst “Prvi ženski časopis” iz šestog izdanja časopisa Žena i svet od 1926. godine.


Podunavka, dodatak “Srpskih Novina”, donosi 1847. g. pozdrav Ženskom Vospitatelju, čiji je urednik i izdavač učeni dubrovački gospar Matija Ban.

“Ban – veli “Podunavka” – vaspitava ženski spol u svim glavnim predmetima u kojima se sastoji izobraženje… iz kojih će Srpkinja upoznati velike žene, strane i slovenske, i uvideće u istim velike primere svakojake dobrodetelji, koji moraju blagorodno na nju dejstvovati”.

“Ženski Vospitatelj” dočekan je u kneževini s velikim interesovanjem. Matiju Bana preplaviše pisma ženskih i muških “prenumeranata”. Svet, željan znanja, slao je uredniku mnoga pitanja, očekujući odgovora u “Ž. Vospitatelju”.

Kako se Ban brinuo više za “duševno vospitanije”, pa zanemario “domovodstvo”, to su žene sa svih strana tražile upustava iz domaće ekonomije, lekarstva, higijene, fizičkog vaspitanja dece i t. d.

“Uviđam”, odgovara Ban, “što se domovodstva tiče, i evo sam namjerio da počnem u IV svesci pisati članke, pod imenom “Domaćica”, u kojima ću obučavati u rukovođenju familijarnih poslova najshodnijemu Ekonomiji. Ali, što se lekarstva tiče, teško da ću dati više prostora, ako mi ne pomogne koji rodoljubivi lekar.”

Dalje, odgovara Ban jednom pretplatinku: “Mislio sam da su sentencije bolje no članci, koji dužinom i suhoparnošću predmeta mogu da umore laku i nestrpljivu narav žensku. A ako se u članku misli bolje razvijaju i poleznije dejstvuju, ne mogu se prikloniti mnjenjiju počitaemoga dopisatelja, iz toga uzroka, što pišem za žene a ne za učenu klasu ljudi. Ovo ne ima se nikako s uma smetnuti pri ocenjivanju “Vospetitelja”.

Ženski prenumeranti pozdraviše Bana, prvog srpskog feministu, koji je umeo da podesi program “Vospitatelja”. Treća sveska, pored Zabavnika, životopisa slavnih žena, pravonoravija, učtivosti, domovodstva ili domaćice, bila je uređena u duhu svoje naslednice DOMAĆICE, organa Beogradskog Ženskog Društva. Iduće, 1848., Mađarska Buna prekide izdavanje “Vospitatelja”.

Godine 1879. javiće se “Domaćica” kao organ Beogradskog Ženskog Društva (B. Ž. D.), pod uredništvom Steve Bajalovića, profesora. U duhovnom pravcu, programu i ljubavi, kojom književnici onoga vremena prihvatiše “Domaćicu”, dok se i za spisateljstvo žene osposobe, vidi se kontinuitet, jer “Domaćica” je kći i naslednica “Ženskog Vospitatelja”, Matije Bana iz 1847. g. Dokaz je već i to što su tu, pored M. Đ. Milićevića, Milorada Šapčanina, Čede Mijatovića, sarađivali i sam Matija Ban, kao i kći mu Poleksija, supruga pok. Steve Todorovića, slikara, i sama slikarka i sekretar B. Ž. D.


Pročitajte još:

Ženski pokret za prava naše žene

Žena i umetnost: Vajarka Iva Despić

Sačuvaj me, Bože!

Otvorena pitanja

Plata bračnoj ženi

Ljubica Knežević

Katarina Milovukovica

Sujeverje ili koketerija

Nadežda Petrović

Dr Draga Ljočić – prvi ženski lekar u Srbiji

Prva žena profesor u Srbiji

O problemu celibata ženskih činovnika

O nasledstvu porodičnog imena

Prvo ustupanje univerzitetske katedre ženi: Čestitam vam gospođice, ušli ste u pakao

Iz Ženskog pokreta 1923: “U zagrljaju za novac”

Poreklo braka i porodice

Iz Ženskog pokreta: Dositej o ženama

Iz Ženskog pokreta: Njegoš o ženama

Iz Ženskog pokreta: Književna anketa o našoj ženi

U Ženskom pokretu: O ženi muslimanki

Iz Ženskog pokreta: Uzrok moralne nejednakosti između ljudi i žena

Književni pregled iz 1922: Moklerova dela i polemika o prostituciji

Zakon o advokatima i žene

“Nova pojava u našem društvu”: Promena vere radi ponovne bračne veze

Oslobođenje žene

Prava žene u porodici

Prava žena neće se izmoliti predstavkama već organizovanom i energičnom borbom

Mogu li žene doći na univerzitetsku katedru?

Učenice 1921. o sebi i modernoj ženi

“O emancipaciji ženskinja”

Jedna nepravda: “Dodatci na skupoću ženama državnim činovnicima”

Krivična odgovornost ženina

Srpska žena pred zakonom: O nasledstvu

Srpkinje i Opštinski izbori

Žensko pravo glasa

Udruženje nastavnica srednjih i stručnih škola

Zašto tražimo ženska prava? Žena i politika

Najzad

Uzalud

Prvi tekstovi Ženskog pokreta: Prava žena pred zakonom 1920.

Author: Alternativna

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *